Werkelijk of fictief rendement in box 3: wanneer is werkelijk lager?
Geef je je werkelijk rendement door, dan gebruikt de Belastingdienst het laagste van de twee: fictief of werkelijk. Welke dat is, hangt af van hoe het jaar op de beurs was en van hoeveel je bezit. Het heffingsvrij vermogen telt namelijk alleen bij het fictieve rendement. Daardoor ligt de grens lager dan het percentage dat je in het nieuws leest.
Hoe het fictieve rendement werkt
De Belastingdienst kijkt naar wat je op 1 januari bezat en rekent per soort met een vast percentage. Voor beleggingen en andere bezittingen was dat 6,04% over 2024, 5,88% over 2025 en 6,00% over 2026; dat laatste percentage staat volgens de Belastingdienst al vast. Voor spaargeld ligt het veel lager: 1,44% over 2024 en 1,37% over 2025.
Daarna gaat het heffingsvrij vermogen eraf: € 57.684 per persoon in 2025 en € 59.357 in 2026. Alleen over het deel daarboven telt het fictieve rendement mee. Wat overblijft, heet in je aangifte je voordeel uit sparen en beleggen.
Een rekenvoorbeeld over 2025
De bedragen zijn verzonnen en laten alleen het mechanisme zien. Een belegger zonder fiscale partner heeft op 1 januari 2025 voor € 100.000 aan beleggingen, en verder geen spaargeld of schulden in box 3.
- Fictief rendement over alles: € 100.000 keer 5,88% is € 5.880.
- Boven het heffingsvrij vermogen zit € 100.000 min € 57.684 is € 42.316. Dat is 42,32% van zijn vermogen.
- Zijn voordeel uit sparen en beleggen: 42,32% van € 5.880 is € 2.488. Dat is het bedrag waarover belasting wordt berekend, niet de belasting zelf.
Zijn werkelijk rendement is dus pas lager dan het fictieve als zijn beleggingen in 2025 minder dan € 2.488 opbrachten. Dat is ongeveer 2,5% over het jaar, niet 5,88%. Met € 250.000 aan beleggingen komt dezelfde som uit op € 11.308, ongeveer 4,5%. Hoe groter het vermogen, hoe dichter de grens bij het percentage zelf komt.
Wat het werkelijk rendement hoger of lager maakt
- Een koersdaling telt mee, ook als je niet verkocht hebt. In een slecht beursjaar komt het werkelijk rendement daardoor snel onder het fictieve uit.
- Een koersstijging telt net zo goed mee zonder verkoop. In een goed beursjaar is het werkelijk rendement meestal hoger dan het fictieve.
- Kosten mag je niet aftrekken, en dividend telt mee vóór de ingehouden belasting. Je werkelijk rendement voor de aangifte is daardoor hoger dan wat je als belegger overhield.
- Het gaat over alles samen. Rente op je spaargeld telt erbij, betaalde rente op een schuld gaat eraf, en winst en verlies worden binnen het jaar verrekend.
- Onder nul telt als nul. Een verlies neem je niet mee naar een ander jaar.
Hoe je het bij jezelf ziet
Drie cijfers heb je nodig om de twee naast elkaar te leggen:
- Je voordeel uit sparen en beleggen. Dat staat in je aangifte, of op je aanslag van een eerder jaar.
- Je werkelijk rendement op je beleggingen over het hele kalenderjaar: de waarde op 31 december min de waarde op 1 januari, min wat je stortte, plus wat je opnam, met kosten en ingehouden belasting teruggeteld.
- De rente op je spaargeld en de rente die je over schulden betaalde.
Geef je het werkelijk rendement door, dan legt de Belastingdienst de twee zelf naast elkaar en gebruikt de laagste. Het tweede cijfer is het cijfer dat je nergens kant-en-klaar vindt.
Wat PortfolioSpiegel ermee doet
Box 3 van PortfolioSpiegel rekent dat tweede cijfer uit: je werkelijk rendement per kalenderjaar uit de export van je broker, in je browser, met de opbouw per regel. Eén aankoop geldt voor je hele export. Een jaar dat niet sluit, of waarvan een koers ontbreekt, krijgt geen getal. Je legt het zelf naast het bedrag uit je aangifte. PortfolioSpiegel zegt niet wat je moet doorgeven; dat beslis je zelf. Dit is geen belastingadvies.
Bronnen
- Belastingdienst: de percentages van het fictief rendement per jaar
- Belastingdienst: hoe het box 3-inkomen over 2025 wordt berekend De stappen in het rekenvoorbeeld volgen deze pagina.
- Belastingdienst: hoe het box 3-inkomen op de voorlopige aanslag 2026 is berekend
- Belastingdienst: rekenvoorbeelden werkelijk rendement
Laatst gecontroleerd op . De percentages voor spaargeld en schulden over 2026 stelt de Belastingdienst na afloop van het jaar vast. Dit is uitleg, geen belastingadvies en geen beleggingsadvies.